"Nie" z wyrazami

Niewiadomo czy nie wiadomo?

Poprawna forma to nie wiadomo – osobno. Zapis „niewiadomo” jest błędny, choć rzeczownik niewiadoma istnieje i piszemy go łącznie.

Dlaczego osobno?

„Wiadomo” pełni w zdaniu funkcję orzeczenia, podobnie jak można, trzeba, warto, wolno. Z takimi wyrazami „nie” zapisujemy rozdzielnie, tak samo jak z czasownikami:

  • nie wiadomo
  • nie można, nie trzeba, nie warto, nie wolno

„Niewiadoma” – łącznie, bo to rzeczownik

Niewiadoma to w matematyce wielkość, której szukamy w równaniu, a w przenośni – coś niepewnego: Jego reakcja to wielka niewiadoma. Jako rzeczownik (odmieniany jak przymiotnik) piszemy ją łącznie.

Przykłady użycia

  • Nie wiadomo, kiedy wróci.
  • Przyszedł nie wiadomo skąd.
  • Nie wiadomo było, czy pociąg w ogóle przyjedzie.
  • Równanie z dwiema niewiadomymi.

Przecinek po „nie wiadomo”

Gdy po „nie wiadomo” zaczyna się zdanie podrzędne, stawiamy przecinek: Nie wiadomo, kto to zrobił. W utartych połączeniach typu nie wiadomo skąd, nie wiadomo jak (= „nie wiadomo w jaki sposób”) przecinka zwykle nie ma, bo całość działa jak jedno określenie.

Jak zapamiętać?

Podstaw nie można. Nikt nie pisze „niemożna”, więc i „nie wiadomo” piszemy osobno.