"Nie" z wyrazami

Niepokoić czy nie pokoić?

Poprawna forma to niepokoić – łącznie. Zapis „nie pokoić” jest błędny, choć „nie” z czasownikami zwykle piszemy osobno.

Wyjątek od reguły „nie” z czasownikami

Zasada ogólna mówi: „nie” z czasownikami piszemy rozdzielnie (nie wiem, nie chcę). Wyjątek stanowią czasowniki, które bez „nie” nie występują albo mają inne znaczenie. Wtedy „nie” jest częścią wyrazu i piszemy je łącznie:

  • niepokoić – nie ma czasownika „pokoić”
  • nienawidzić – nie ma „nawidzić”
  • niedomagać, niedowidzieć, niecierpliwić się

Odmiana – uwaga na „j”

W bezokoliczniku piszemy niepokoić, bez „j”. Litera „j” pojawia się dopiero w niektórych formach osobowych: niepokoję, niepokoją. Pozostałe formy: niepokoisz, niepokoi, niepokoimy, niepokoicie; w czasie przeszłym niepokoił, niepokoiła. Zapis „niepokojić” to przeniesienie „j” z formy niepokoję do bezokolicznika – błąd.

Przykłady użycia

  • Jego milczenie zaczęło mnie niepokoić.
  • Lekarza niepokoiły wyniki badań.
  • Rodzice niepokoją się, gdy syn długo nie dzwoni.

A co z „nie niepokoić”?

Gdy chcemy zaprzeczyć samemu czasownikowi, dodajemy osobne „nie”: Proszę nie niepokoić – tak brzmi wywieszka na drzwiach hotelowego pokoju. Pierwsze „nie” to partykuła przecząca (osobno), drugie – część czasownika (łącznie). Łącznie piszemy też rzeczownik niepokój i przymiotnik niepokojący.

Jak zapamiętać?

Spróbuj usunąć „nie”. Jeśli zostaje wyraz, który nie istnieje („pokoić”), „nie” musi zostać na stałe przyklejone. Pomyśl o niepokoju: niepokój to stan, niepokoić – wywoływać ten stan.