Poprawna forma to nieczęsto – łącznie. „Nie” z przysłówkami utworzonymi od przymiotników piszemy razem: nieczęsto, niedaleko, niełatwo.
Dlaczego łącznie?
„Często” to przysłówek od przymiotnika częsty. Przysłówki tego typu zachowują się wobec „nie” tak samo jak przymiotniki w stopniu równym – tworzą z nim jeden wyraz o przeciwnym znaczeniu: częsty – nieczęsty, często – nieczęsto.
- nieczęsto = rzadko
- niedaleko = blisko
- niełatwo = trudno
Kiedy osobno?
Są dwie sytuacje, w których „nie” odrywamy od przysłówka:
- Stopień wyższy i najwyższy: nie częściej, nie najczęściej. Przykład: Dzwoń nie częściej niż raz w tygodniu.
- Przeciwstawienie – gdy zaraz obok pojawia się inne określenie, zwykle po spójniku lecz lub ale: Spotykali się nie często, lecz regularnie.
Bez takiego kontekstu zapis „nie często” jest błędny.
Przykłady użycia
- Nieczęsto zdarza się tak ciepły październik.
- Odwiedzamy dziadków nieczęsto, bo mieszkają daleko.
- Taka okazja trafia się nieczęsto.
Uwaga na „nie zawsze”
Nie wszystkie przysłówki podlegają tej regule. „Zawsze” nie pochodzi od przymiotnika, więc piszemy nie zawsze – osobno. Podobnie nie tak, nie bardzo. Sprawdzian: czy da się utworzyć przymiotnik? Często – częsty – tak, więc łącznie. Zawsze – nie, więc osobno.
Jak zapamiętać?
„Nieczęsto” możesz zastąpić jednym słowem: rzadko. Skoro jego zamiennik to jeden wyraz, samo też jest jednym wyrazem.