"Nie" z wyrazami

Nieprawda czy nie prawda?

Poprawna forma to nieprawda – łącznie. „Prawda” to rzeczownik, a „nie” z rzeczownikami piszemy razem.

Zasada

Rzeczownik z „nie” tworzy nowy wyraz o przeciwnym znaczeniu: prawda – nieprawda, porządek – nieporządek, pewność – niepewność. Zapisujemy go jako jedno słowo, także wtedy, gdy stanowi całe zdanie:

  • Nieprawda! Wcale tego nie powiedziałem.
  • To nieprawda, że się spóźniłam.
  • W artykule było kilka nieprawd.

Kiedy osobno?

Osobno piszemy „nie prawda” tylko w przeciwstawieniu, gdy zaprzeczamy jednemu określeniu, by od razu podać inne:

  • Liczy się dla niego nie prawda, lecz wygoda.
  • Zwyciężyła nie prawda, tylko głośniejszy krzyk.

W zwykłym zaprzeczeniu, bez takiej pary, zapis rozdzielny jest błędem.

„Nieprawdaż?” – partykuła pytająca

Łącznie piszemy też książkową partykułę nieprawdaż, którą dodaje się na końcu zdania, oczekując potwierdzenia: Piękny dziś dzień, nieprawdaż? Przed nią stawiamy przecinek. W swobodnej rozmowie zastępuje ją zwykłe prawda? albo no nie?

Rodzina wyrazów – wszystko łącznie

  • nieprawdziwy – przymiotnik
  • nieprawdziwie – przysłówek
  • nieprawdopodobny, nieprawdopodobnie

Jak zapamiętać?

„Nieprawda” ma swój odpowiednik jednym słowem: kłamstwo, fałsz. Skoro da się ją zastąpić jednym wyrazem, sama też jest jednym wyrazem.