"Nie" z wyrazami

Nieporządek czy nie porządek?

Poprawna forma to nieporządek – łącznie. To rzeczownik, a „nie” z rzeczownikami piszemy razem.

Dlaczego łącznie?

„Nieporządek” nie jest zaprzeczeniem w sensie gramatycznym, tylko nazwą konkretnego stanu – bałaganu, braku ładu. Takie wyrazy zapisujemy jako całość, podobnie jak nieład, niepokój, nieobecność. Ta sama reguła obejmuje całą rodzinę:

  • nieporządek – rzeczownik
  • nieporządny – przymiotnik (nieporządny pokój)
  • nieporządnie – przysłówek (nieporządnie zapisany zeszyt)

Przykłady użycia

  • W piwnicy panował straszny nieporządek.
  • Po remoncie trzeba było uprzątnąć nieporządek w całym mieszkaniu.
  • Kierownik nie tolerował nieporządku w dokumentach.

Pułapka: „nie w porządku”

To zupełnie inne wyrażenie i piszemy je osobno. W porządku to wyrażenie przyimkowe, a „nie” przed wyrażeniem przyimkowym stoi zawsze oddzielnie:

  • To było nie w porządku wobec koleżanki.
  • Coś jest nie w porządku z tym rachunkiem.

Porównaj: w pokoju jest nieporządek (bałagan), ale zachował się nie w porządku (nieuczciwie).

Kiedy „nie porządek” osobno?

Tylko w przeciwstawieniu: Zależy mu nie na porządku, lecz na świętym spokoju albo To nie porządek, tylko jego pozór.

Jak zapamiętać?

„Nieporządek” da się zastąpić jednym słowem – bałagan. Skoro zastępuje go jeden wyraz, sam też jest jednym wyrazem.