"Nie" z wyrazami

Nieda czy nie da?

Poprawna forma to nie da – osobno. Zapis „nieda” jest błędny, także w popularnym wyrażeniu nie da się.

Dlaczego osobno?

„Da” to forma czasownika dać w 3. osobie liczby pojedynczej czasu przyszłego: on da, ona da. „Nie” z czasownikami piszemy rozdzielnie – niezależnie od tego, czy czasownik występuje sam, czy z zaimkiem „się”:

  • nie dam, nie dasz, nie da
  • nie damy, nie dacie, nie dadzą
  • nie dał, nie dała, nie daj
  • nie da się, nie dało się

„Nie da się” – najczęstszy kontekst

Wyrażenie nie da się znaczy „nie można, nie jest możliwe”. To właśnie w nim najczęściej pojawia się błędny zapis łączny, bo w mowie brzmi jak jedno słowo. Ortografia się jednak nie zmienia – to wciąż czasownik z „nie”.

Przykłady użycia

  • Tego się nie da naprawić bez nowej części.
  • Szef nie da nam wolnego w piątek.
  • Nie da się ukryć, że było trudno.
  • On łatwo nie da za wygraną.

Uwaga na „niedaleko” i „niedawno”

Podobnie brzmiące wyrazy niedaleko i niedawno piszemy łącznie, bo to przysłówki, a nie formy czasownika „dać”. Porównaj: Mieszkamy niedaleko i Nie da się tam dojechać. Tak samo niedaleki, niedawny – przymiotniki z „nie” zapisujemy łącznie.

Jak zapamiętać?

Zamień formę na inną osobę: nie dam, nie dadzą. Nikt nie napisze „niedadzą” – więc i „nie da” zostaje osobno.