"Nie" z wyrazami

Nie zawsze czy niezawsze?

Poprawna forma to nie zawsze – osobno. Zapis „niezawsze” jest błędny w każdym kontekście.

Dlaczego osobno?

„Zawsze” to przysłówek, ale nie taki jak ładnie czy szybko, które powstały od przymiotników. Przysłówki odprzymiotnikowe łączą się z „nie” w jeden wyraz (nieładnie, nieszybko). Pozostałe przysłówki – określające czas, miejsce, stopień – piszemy z „nie” rozdzielnie:

  • nie zawsze, nie teraz, nie dziś
  • nie tu, nie tam
  • nie bardzo, nie całkiem, nie tak

Wyjątki, które piszemy łącznie

Istnieje niewielka grupa wyrazów, które zrosły się z „nie” i funkcjonują jako całość: niebawem, niekiedy, nieco, niezbyt, niegdyś. Trzeba je zapamiętać – „nie zawsze” do tej grupy nie należy.

Przykłady użycia

  • Nie zawsze mam czas na śniadanie.
  • Prognozy pogody nie zawsze się sprawdzają.
  • Pierwsze wrażenie nie zawsze jest trafne.
  • Nie zawsze tak było – kiedyś ta ulica tętniła życiem.

Pułapka: „nieraz” i „nie raz”

Tu obie formy istnieją. Nieraz (łącznie) znaczy „wiele razy, często”: nieraz ci o tym mówiłam. Nie raz (osobno) znaczy „nie jeden raz”, zwykle w przeciwstawieniu: byłem tam nie raz, ale kilka razy. Z „zawsze” takiej pary nie ma – zawsze osobno.

Jak zapamiętać?

Przeciwieństwem „zawsze” jest „nigdy”, a „nie zawsze” to coś pomiędzy – dwa słowa, bo i znaczenie złożone: czasem tak, czasem nie.