Poprawna forma to nieużywany – łącznie. „Nieużywany” to imiesłów przymiotnikowy, a takie wyrazy z „nie” zapisujemy razem.
Zasada: „nie” z imiesłowami przymiotnikowymi
Imiesłowy przymiotnikowe to formy odczasownikowe zakończone m.in. na -ny, -ty, -ący, które odmieniają się jak przymiotniki: używany, zrobiony, czytający. „Nie” piszemy z nimi łącznie:
- nieużywany – sprzęt, samochód, pokój
- nieużywana – szafa, ścieżka
- nieużywane – ubrania, słowa
Do końca 2025 roku dopuszczano w niektórych kontekstach zapis rozdzielny, gdy podkreślano czynność. Od 1 stycznia 2026 roku, zgodnie z uchwałą Rady Języka Polskiego, „nie” z imiesłowami przymiotnikowymi piszemy łącznie niezależnie od znaczenia. Zasada jest więc teraz prostsza niż kiedyś.
Uwaga: imiesłowy przysłówkowe – nadal osobno
Nowa reguła nie dotyczy imiesłowów przysłówkowych, czyli form zakończonych na -ąc, -łszy, -wszy. Te nadal piszemy z „nie” rozdzielnie:
- nie używając telefonu
- nie używszy klucza
Osobno piszemy też czasownik: nie używam, nie używał. Łącznie – rzeczownik nieużywanie.
Przykłady użycia
- Sprzedam nieużywany rower, jeszcze z metką.
- W piwnicy stał nieużywany od lat piec.
- Wiele dawnych słów jest dziś nieużywanych.
- Nie używając nawigacji, szybko się zgubiliśmy.
Jak zapamiętać?
Jeśli wyraz odpowiada na pytanie jaki? – jaki rower? nieużywany – pisz łącznie. Jeśli odpowiada na pytanie co robiąc? albo co robi? – pisz osobno.
