"Nie" z wyrazami

Nie potrafię czy niepotrafię?

Poprawna forma to nie potrafię – osobno i z „ę” na końcu. Zapisy „niepotrafię” i „nie potrafie” są błędne.

Dlaczego osobno?

„Potrafię” to osobowa forma czasownika potrafić. Partykułę „nie” z czasownikami piszemy zawsze rozdzielnie – z wyjątkiem kilku czasowników, które bez „nie” nie istnieją (nienawidzić, niepokoić). „Potrafić” działa normalnie, więc: nie potrafię, nie potrafi, nie potrafiliśmy.

Druga pułapka: „ę” na końcu

W szybkiej wymowie końcowe „ę” brzmi często jak „e”. W piśmie trzeba je jednak zachować, bo odróżnia ono osobę:

  • ja nie potrafię – 1. osoba, z „ę”
  • on nie potrafi – 3. osoba, bez końcówki „-e”

Zapis „nie potrafie” nie odpowiada żadnej formie – to po prostu zgubione „ę”.

Pełna odmiana

nie potrafię, nie potrafisz, nie potrafi, nie potrafimy, nie potraficie, nie potrafią; czas przeszły nie potrafiłem, nie potrafiła, nie potrafili.

Przykłady użycia

  • Nie potrafię sobie wyobrazić lata bez morza.
  • Przepraszam, nie potrafię odpowiedzieć na to pytanie.
  • Dzieci nie potrafiły usiedzieć w miejscu.

Rzeczowniki i przymiotniki – łącznie

Rzeczowniki i przymiotniki o podobnym znaczeniu piszemy łącznie, bo są rzeczownikami i przymiotnikami: nieumiejętny, nieporadny, nieporadność. Rozdzielnie zostaje tylko czasownik.

Jak zapamiętać?

Postaw obok siebie trzy zdania: nie mogę, nie umiem, nie potrafię. Wszystkie wyrażają to samo, wszystkie piszemy osobno – a tylko ostatnie ma na końcu ogonek.