"Nie" z wyrazami

Nie całkiem czy niecałkiem?

Poprawna forma to nie całkiem – osobno. Zapis „niecałkiem” jest błędny.

Dlaczego osobno?

Pisownia „nie” z przysłówkami zależy od tego, skąd przysłówek pochodzi. Łącznie piszemy „nie” z przysłówkami utworzonymi od przymiotników, zwykle zakończonymi na „-o” lub „-e”: niedrogo, nieźle, niegłupio. Osobno – z przysłówkami, które od przymiotników nie pochodzą. Do tej drugiej grupy należy „całkiem”, podobnie jak:

  • nie bardzo
  • nie zawsze, nie teraz
  • nie tak, nie tu

Pułapka: „niecały” łącznie

Przymiotnik niecały piszemy razem, bo „nie” z przymiotnikami łączy się w jeden wyraz: niecała godzina, niecałe trzy kilometry. Łącznie również niecałkowity (niecałkowite pokrycie kosztów). Tylko przysłówek „całkiem” zostaje z „nie” osobno.

Przykłady użycia

  • To nie całkiem tak, jak myślisz.
  • Obraz był nie całkiem suchy, więc go nie ruszaliśmy.
  • Czekaliśmy niecałą godzinę.
  • Jego odpowiedź była nie całkiem szczera.

„Nie całkiem” a „niezupełnie”

Znaczenie jest bardzo podobne, ale pisownia – inna. „Niezupełnie” słowniki notują łącznie jako utrwalony przysłówek (niezupełnie się zgadzam). Różnica wynika z budowy: „zupełnie” pochodzi od przymiotnika zupełny, a „całkiem” takiej budowy nie ma – dlatego zostaje osobno.

Jak zapamiętać?

„Całkiem” nie kończy się na „-o” ani „-e”, jak typowe przysłówki od przymiotników (tanio, dobrze). Stoi więc w jednym szeregu z bardzo i zawsze – a te z „nie” piszemy osobno.