Dyktando dla uczniów klasy trzeciej, którzy znają już podstawowe zasady pisowni „ch” i „h”. W tekście pojawiają się wyrazy z wymianą „ch” na „sz”, „h” na „ż”, dwuznak „ch” po literze „s” oraz wyrazy z „h”, które trzeba zapamiętać. Dodatkowo utrwala pisownię „ó”, „rz” i „ż” w kilku znanych wyrazach.
Tekst dyktanda
Wycieczka z druhem
W sobotę nasza drużyna harcerska pojechała w góry. Prowadził nas druh Henryk. Rano niebo było czyste, ale po południu nadciągnęły ciemne chmury. Szybko schowaliśmy się w schronisku. W środku panował straszny hałas, bo wszyscy chcieli usiąść przy kominku. Druh zaparzył herbatę z malinami i rozdał suchary. Chłopcy opowiadali historie o duchach, a dziewczynki śmiały się cicho w kącie. Gdy deszcz ustał, wyszliśmy na dwór. Powietrze pachniało mchem i żywicą. Na polanie ktoś rozwiesił hamak między dwoma świerkami. Hania pierwsza się w nim położyła i zaczęła się huśtać. Nagle zobaczyliśmy rudą wiewiórkę. Siedziała na gałęzi, chrupała orzech i wcale się nas nie bała. Wieczorem wróciliśmy do domu zmęczeni, ale bardzo szczęśliwi. W pamiętniku zapisałam, że to był najlepszy dzień tej jesieni.
Trudne wyrazy z wyjaśnieniem
- drużyna, druhem – „h” w wyrazie druh wymienia się na „ż” w drużyna.
- harcerska – „h” do zapamiętania; harcerz, harcerka.
- Henryk – imię wielką literą, przez „h”.
- chmury – „ch” do zapamiętania; chmura, pochmurny.
- schowaliśmy, schronisku – po literze „s” piszemy „ch”.
- hałas – „h” do zapamiętania; hałasować, hałaśliwy.
- suchary – „ch” wymienia się na „sz”: suchy – susza.
- historie – „h” w wyrazie obcego pochodzenia.
- duchach – „ch” wymienia się na „sz”: duch – dusza; na końcu wyrazu „-ach” zawsze przez „ch”.
- mchem – „ch”, bo mech; na końcu wyrazu piszemy „ch”.
- hamak, huśtać – „h” do zapamiętania.
- chrupała – „ch” do zapamiętania; chrupać, chrupki.
Jak przeprowadzić dyktando
Przeczytaj cały tekst na głos, a potem dyktuj go fragmentami – po pół zdania lub po jednym krótkim zdaniu. Każdy fragment powtórz dwa razy. Na koniec przeczytaj tekst jeszcze raz w całości, żeby uczniowie mogli uzupełnić brakujące wyrazy i znaki interpunkcyjne.
Przy sprawdzaniu poproś dzieci, żeby przy każdym wyrazie z „ch” lub „h” podały uzasadnienie: wymianę (duch – dusza, druh – drużyna), położenie w wyrazie (na końcu, po „s”) albo informację „do zapamiętania”. Wyrazy, w których pojawił się błąd, uczniowie mogą zapisać w zeszycie w trzech kolumnach według tych trzech grup – to dobra powtórka przed kolejnym dyktandem.