"Nie" z wyrazami

Nie jest czy niejest?

Poprawna forma to nie jest – zawsze osobno. Zapis „niejest” jest błędny w każdym kontekście.

Zasada: „nie” z czasownikiem osobno

„Jest” to forma czasownika być. Partykułę „nie” z czasownikami piszemy rozdzielnie – to jedna z najbardziej stałych zasad polskiej ortografii. Dotyczy wszystkich form czasownika „być”:

  • nie jestem, nie jesteś, nie jest
  • nie jesteśmy, nie jesteście, nie są
  • nie był, nie była, nie będzie
  • nie bądź – w trybie rozkazującym

Przykłady użycia

  • To nie jest dobry moment na rozmowę.
  • Sprawa nie jest tak prosta, jak się wydaje.
  • Mój brat nie jest fanem piłki nożnej.
  • Nie jest jeszcze za późno, żeby zmienić zdanie.

Wyjątki, które nie są wyjątkami

Łącznie z „nie” piszemy kilka wyrazów o podobnym brzmieniu, ale to nie są formy czasownika:

  • niejeden – zaimek: niejeden by się poddał;
  • niejako – partykuła: był niejako gospodarzem spotkania;
  • niejasny – przymiotnik: niejasna instrukcja.

Łącznie piszemy też nieliczne czasowniki, które bez „nie” nie istnieją, np. nienawidzić czy niepokoić. „Być” do nich nie należy.

Uwaga na przecinek

Konstrukcja nie jest…, lecz… wymaga przecinka przed „lecz”: To nie jest kara, lecz nauczka. Tak samo przed „ale” i „tylko”: To nie jest trudne, tylko czasochłonne.

Jak zapamiętać?

Zadaj pytanie: co robi? albo co się z nim dzieje? Jeśli odpowiedzią jest czasownik – jest, ma, wie – „nie” zostaje osobno.