"Nie" z wyrazami

Nieszczęście czy nie szczęście?

Poprawna forma to nieszczęście – łącznie. „Nie” z rzeczownikami piszemy razem, a „nieszczęście” jest samodzielnym wyrazem o własnym znaczeniu.

Zasada

Rzeczownik z „nie” tworzy nowy wyraz, który zwykle nazywa przeciwieństwo: szczęście – nieszczęście, porządek – nieporządek, pokój – niepokój. Taki wyraz zapisujemy łącznie we wszystkich formach:

  • nieszczęście, nieszczęścia, nieszczęściu
  • liczba mnoga: nieszczęścia, nieszczęść

Rodzina wyrazów

  • nieszczęśliwy, nieszczęśliwie – także łącznie
  • nieszczęśnik, nieszczęsny

Zwróć uwagę na pisownię samego rdzenia: szczęście ma „ę” i dwa razy „ś”, a w szczęśliwy – „ś” przed „l”.

Przykłady użycia

  • Pożar był wielkim nieszczęściem dla całej wsi.
  • Na nieszczęście zaczęło padać akurat w czasie wesela.
  • Nieszczęścia chodzą parami – mówi przysłowie.

Kiedy „nie szczęście” osobno?

Tylko w przeciwstawieniu, gdy zaprzeczamy jednemu określeniu i zaraz podajemy inne: To nie szczęście, lecz ciężka praca dała mu zwycięstwo. „Nie” odnosi się wtedy do całego stwierdzenia, a nie tworzy wyrazu o przeciwnym znaczeniu.

Uwaga na „na szczęście” i „na nieszczęście”

Oba wyrażenia piszemy z przyimkiem osobno: na szczęście, na nieszczęście. Łączny zapis „naszczęście” jest błędny – podobnie jak „na nie szczęście”.

Jak zapamiętać?

Nieszczęście to konkretne zdarzenie – wypadek, choroba, strata. Skoro oznacza coś samodzielnego, zapisujemy je jednym słowem.