"Nie" z wyrazami

Nie lada czy nielada?

Poprawna forma to nie lada – osobno. Zapis „nielada” jest błędny, choć całość rozumiemy jako jedno pojęcie.

Co znaczy „nie lada”?

Wyrażenie oznacza „niezwykły, wyjątkowy, niemały”. Stawiamy je przed rzeczownikiem, żeby podkreślić, że coś jest większe, trudniejsze albo cenniejsze niż zwykle: nie lada wyzwanie, nie lada gratka, nie lada wyczyn.

Dlaczego osobno?

„Lada” to dawna partykuła o znaczeniu „byle, jakikolwiek”. Zachowała się w połączeniach lada chwila, lada dzień, lada moment. „Nie lada” to jej zaprzeczenie: skoro „lada” znaczy „byle jaki”, to „nie lada” – „nie byle jaki”. Partykułę „nie” z inną partykułą piszemy rozdzielnie, tak samo jak w wyrażeniu nie byle jaki.

Przykłady użycia

  • Zorganizowanie wesela na dwieście osób to nie lada wyzwanie.
  • Dla kolekcjonerów ta moneta jest nie lada gratką.
  • Wykazał się nie lada odwagą, wchodząc do płonącego domu.

„Lada” – trzy różne wyrazy

Nie myl partykuły z rzeczownikiem lada, oznaczającym sklepowy kontuar (ekspedientka stała za ladą). To zupełnie inny wyraz, który odmienia się przez przypadki. Partykuła „lada” jest nieodmienna, a w połączeniu „nie lada” nigdy nie przybiera końcówek.

Styl

„Nie lada” brzmi nieco książkowo i obrazowo, dlatego dobrze sprawdza się w reportażu, felietonie czy opowiadaniu. W tekście urzędowym lepiej napisać po prostu duże wyzwanie albo wyjątkowa okazja.

Jak zapamiętać?

Podstaw zamiennik: nie byle jaki. Nikt nie napisze „niebyle jaki” – a „nie lada” działa dokładnie tak samo.