Poprawna forma to nie mogę – osobno. Zapis „niemogę” jest błędny w każdym kontekście.
Zasada: „nie” z czasownikami osobno
To jedna z najprostszych reguł polskiej ortografii: partykułę „nie” z czasownikami piszemy rozdzielnie. „Mogę” to forma czasownika móc, więc zaprzeczenie zapisujemy dwoma wyrazami. Tak samo we wszystkich osobach i czasach:
- nie mogę, nie możesz, nie może
- nie możemy, nie możecie, nie mogą
- nie mogłem, nie mogła, nie mogli
- nie mógłbym, nie będę mógł
Wyjątki – czasowniki, które bez „nie” nie istnieją
Łącznie piszemy tylko te czasowniki, które bez „nie” nie funkcjonują w języku: niepokoić, nienawidzić, niedomagać, niedowidzieć, niedosłyszeć. „Móc” oczywiście do nich nie należy – istnieje samodzielnie.
Rzeczowniki i przymiotniki – łącznie
Zupełnie inaczej zachowują się wyrazy pokrewne należące do innych części mowy. Rzeczowniki niemoc i niemożność piszemy razem, przymiotnik niemożliwy – także razem. Różnica wynika z części mowy, a nie ze znaczenia.
Przykłady użycia
- Nie mogę znaleźć kluczy do samochodu.
- Przepraszam, jutro nie mogę przyjść na zebranie.
- Nie mogę się doczekać wakacji!
- Dręczyła go dziwna niemoc.
A co z „nie można”?
„Można” nie jest wprawdzie typowym czasownikiem, ale pełni funkcję orzeczenia – dlatego też piszemy osobno: nie można, nie trzeba, nie warto.
Jak zapamiętać?
Czasownik to czynność, a „nie” jej zaprzecza z boku – nie wchodzi do środka. Nie mogę, nie chcę, nie wiem: zawsze dwa wyrazy.
