"Nie" z wyrazami

Nie używany czy nieużywany?

Poprawna forma to nieużywany – łącznie. „Nieużywany” to imiesłów przymiotnikowy, a takie wyrazy z „nie” zapisujemy razem.

Zasada: „nie” z imiesłowami przymiotnikowymi

Imiesłowy przymiotnikowe to formy odczasownikowe zakończone m.in. na -ny, -ty, -ący, które odmieniają się jak przymiotniki: używany, zrobiony, czytający. „Nie” piszemy z nimi łącznie:

  • nieużywany – sprzęt, samochód, pokój
  • nieużywana – szafa, ścieżka
  • nieużywane – ubrania, słowa

Do końca 2025 roku dopuszczano w niektórych kontekstach zapis rozdzielny, gdy podkreślano czynność. Od 1 stycznia 2026 roku, zgodnie z uchwałą Rady Języka Polskiego, „nie” z imiesłowami przymiotnikowymi piszemy łącznie niezależnie od znaczenia. Zasada jest więc teraz prostsza niż kiedyś.

Uwaga: imiesłowy przysłówkowe – nadal osobno

Nowa reguła nie dotyczy imiesłowów przysłówkowych, czyli form zakończonych na -ąc, -łszy, -wszy. Te nadal piszemy z „nie” rozdzielnie:

  • nie używając telefonu
  • nie używszy klucza

Osobno piszemy też czasownik: nie używam, nie używał. Łącznie – rzeczownik nieużywanie.

Przykłady użycia

  • Sprzedam nieużywany rower, jeszcze z metką.
  • W piwnicy stał nieużywany od lat piec.
  • Wiele dawnych słów jest dziś nieużywanych.
  • Nie używając nawigacji, szybko się zgubiliśmy.

Jak zapamiętać?

Jeśli wyraz odpowiada na pytanie jaki? – jaki rower? nieużywany – pisz łącznie. Jeśli odpowiada na pytanie co robiąc? albo co robi? – pisz osobno.