"Nie" z wyrazami

Niedowidzieć czy nie dowidzieć?

Poprawna forma to niedowidzieć – łącznie. To jeden z wyjątków od zasady, że „nie” z czasownikami piszemy osobno.

Wyjątek: czasowniki z „niedo-”

Zwykle „nie” z czasownikiem piszemy rozdzielnie: nie widzę, nie słyszę. Jest jednak grupa czasowników, w których cząstka niedo- oznacza, że coś dzieje się w stopniu niewystarczającym. Takie czasowniki piszemy łącznie:

  • niedowidzieć – mieć słaby wzrok
  • niedosłyszeć – mieć słaby słuch
  • niedojadać – jeść za mało
  • niedosypiać – spać za krótko
  • niedoceniać – oceniać zbyt nisko

Łącznie piszemy również rzeczowniki i przymiotniki z tej rodziny: niedowidzenie, niedowidzący.

Pułapka: „niedosłyszeć” i „nie dosłyszeć”

Przy niektórych czasownikach pisownia zależy od znaczenia. Niedosłyszeć to stała cecha – ktoś ma słaby słuch: Dziadek niedosłyszy, mów głośniej. Nie dosłyszeć to jednorazowe zdarzenie – nie usłyszeć czegoś dokładnie: Przepraszam, nie dosłyszałam twojego nazwiska. W przypadku „niedowidzieć” taka para się nie wytworzyła, bo czasownika „dowidzieć” nie używa się samodzielnie – dlatego zapis rozdzielny nie ma tu podstaw.

Odmiana

niedowidzę, niedowidzisz, niedowidzi, niedowidzimy, niedowidzą; w czasie przeszłym niedowidział, niedowidziała.

Przykłady użycia

  • Od kilku lat niedowidzi na lewe oko.
  • Dzieci, które niedowidzą, powinny siedzieć bliżej tablicy.
  • Książki z dużą czcionką są przeznaczone dla osób niedowidzących.

Jak zapamiętać?

„Niedo-” mówi „za mało”: niedowidzieć – widzieć za słabo, niedojadać – jeść za mało. Gdy taka cząstka oznacza stałą niedostateczność, piszemy łącznie.