"Nie" z wyrazami

Niedobre czy nie dobre?

Poprawna forma to niedobre – łącznie. Zapis „nie dobre” jest poprawny tylko w szczególnej sytuacji: w wyraźnym przeciwstawieniu.

Zasada: przymiotnik z „nie” łącznie

Przymiotniki w stopniu równym łączą się z „nie” w jeden wyraz: niedobry, niemiły, niewysoki, nieładny. Taki wyraz ma własne znaczenie – „niedobry” to po prostu „zły, niesmaczny, nieżyczliwy”. Zasada obejmuje wszystkie rodzaje i przypadki:

  • niedobry człowiek, niedobra zupa
  • niedobre ciasto, niedobrzy ludzie
  • niedobrego, niedobrym, niedobrych

Kiedy „nie dobre” osobno?

Osobno piszemy wtedy, gdy przeciwstawiamy dwa określenia, najczęściej za pomocą lecz, ale, tylko:

  • Te pierogi są nie dobre, lecz wyśmienite.
  • To była decyzja nie dobra, tylko wygodna.

„Nie” zaprzecza tu jednemu określeniu, żeby podkreślić drugie – nie tworzy nowego wyrazu.

Stopień wyższy – osobno

W stopniu wyższym i najwyższym „nie” piszemy zawsze osobno: nie lepszy, nie najlepszy. Porównaj: ten sok jest niedobry, ale ten sok jest nie lepszy od poprzedniego.

Przykłady użycia

  • Mleko było już niedobre, więc je wylałam.
  • Babcia mówiła, że niedobre dzieci nie dostają deseru.
  • Miał niedobre przeczucie przed podróżą.

Uwaga na przysłówek

Tak samo łącznie piszemy przysłówek: niedobrze (zrobiło mi się niedobrze). Osobno tylko w przeciwstawieniu: zagrał nie dobrze, ale znakomicie.

Jak zapamiętać?

Zapytaj, czy da się zastąpić wyraz jednym słowem: niedobre = złe. Jeśli tak, piszesz łącznie. Jeśli zaraz dalej pojawia się „lecz” – rozdzielasz.