Poprawna forma to niewyspany – łącznie. „Wyspany” to imiesłów przymiotnikowy, a według zasad obowiązujących od 1 stycznia 2026 roku „nie” z imiesłowami przymiotnikowymi piszemy razem bez względu na znaczenie.
Co się zmieniło?
Dawniej przy imiesłowach trzeba było się zastanawiać, czy wyraz oznacza cechę (wtedy łącznie), czy czynność (wtedy można było osobno). Rada Języka Polskiego uprościła tę regułę. Od początku 2026 roku imiesłowy przymiotnikowe z „nie” zapisujemy zawsze łącznie – tak samo jak przymiotniki:
- niewyspany, niewyspana, niewyspani
- nieumyty, niezjedzony, nieprzeczytany
- niepalący, niewidzący
W przypadku „niewyspanego” niewiele się zresztą zmieniło – ten wyraz i wcześniej pisało się zwykle łącznie, bo oznacza stan, cechę człowieka.
A czasownik? Osobno!
Nowa zasada nie dotyczy czasowników. Gdy mówimy o czynności w formie osobowej, „nie” zostaje osobno:
- nie wyspałem się, nie wyśpię się
- nie wysypiać się
Porównaj: Jestem niewyspany (imiesłów – łącznie) i Nie wyspałem się (czasownik – osobno).
Przykłady użycia
- Po nocnym dyżurze przyszła do domu kompletnie niewyspana.
- Niewyspani kierowcy powodują wiele wypadków.
- Rano był niewyspany i marudny, bo znowu nie wyspał się.
Uwaga na rzeczownik
Rzeczownik niewyspanie (chroniczne niewyspanie) też piszemy łącznie – „nie” z rzeczownikami zawsze łączymy w jeden wyraz.
Jak zapamiętać?
Zapytaj: jaki? Jeśli odpowiedź brzmi niewyspany, piszesz razem. Jeśli pytasz co zrobił? – nie wyspał się – piszesz osobno.
