Poprawna forma to niebrzydki – łącznie i przez „rz”. Zapisy „nie brzydki” oraz „niebżydki” są błędne.
Pierwsza zasada: „nie” łącznie
„Brzydki” to przymiotnik w stopniu równym, a „nie” z takimi przymiotnikami piszemy razem. Powstaje wyraz o złagodzonym znaczeniu: niebrzydki to „całkiem ładny, przyjemny dla oka”. Tak samo zapisujemy:
- niebrzydki, niebrzydka, niebrzydkie
- niebrzydko – przysłówek
- podobnie: niegłupi, niezły, niemały
Kiedy „nie brzydki” osobno?
W stopniu wyższym i najwyższym: nie brzydszy, nie najbrzydszy. A także w przeciwstawieniu: Ten dom jest nie brzydki, lecz po prostu zaniedbany. W zwykłym opisie – zawsze łącznie.
Druga zasada: „rz” po „b”
W wyrazie „brzydki” piszemy „rz”, bo po spółgłosce „b” (podobnie jak po p, t, d, k, g, ch, j, w) zwykle stoi „rz”: brzeg, brzoza, brzuch, brzydki. Zapis „bżydki” łamie tę regułę. Nieliczne wyjątki z „ż” po spółgłoskach, jak gżegżółka, trzeba zapamiętać – „brzydki” do nich nie należy.
Przykłady użycia
- Kupili niebrzydkie mieszkanie na trzecim piętrze.
- To całkiem niebrzydka okolica, choć daleko od centrum.
- Skomponował niebrzydką melodię do wiersza.
Litota – ładnie przez zaprzeczenie
„Niebrzydki” to przykład litoty – figury, w której pozytywną ocenę wyrażamy przez zaprzeczenie przeciwieństwa. Niebrzydka dziewczyna, niegłupi pomysł – brzmią skromniej, a czasem nawet cieplej niż ładna czy mądry.
Jak zapamiętać?
Brzydki ma brzuch, brzoza ma brzeg – wszystkie przez „rz” po „b”. A „nie” dopisz od razu, bez spacji: niebrzydki.
