"Nie" z wyrazami

Niemały czy nie mały?

Poprawna forma to niemały – łącznie. „Nie” z przymiotnikami w stopniu równym piszemy razem, a zapis „nie mały” jest uzasadniony tylko w przeciwstawieniu.

Co znaczy „niemały”?

To nie tylko zaprzeczenie słowa „mały”. „Niemały” oznacza dość duży, spory, znaczny – i często ma wydźwięk podkreślający: niemały wysiłek, niemała suma, niemałe zaskoczenie. Właśnie dlatego, że tworzy nowe znaczenie, zapisujemy je jako jeden wyraz.

Przykłady użycia

  • Remont kosztował nas niemałe pieniądze.
  • Ku niemałemu zdziwieniu wszystkich wygrał turniej.
  • To niemała sztuka pogodzić pracę z nauką.

Kiedy „nie mały” osobno?

Gdy „nie” zaprzecza przymiotnikowi po to, by przeciwstawić mu inne określenie:

  • To był nie mały, lecz ogromny sukces.
  • Kupiliśmy psa nie małego, tylko średniej wielkości.

Bez spójnika przeciwstawnego takie zdanie traci sens – i wtedy piszemy łącznie.

Stopień wyższy – osobno

Formy stopnia wyższego i najwyższego piszemy z „nie” rozdzielnie: nie mniejszy, nie najmniejszy. Porównaj: niemały kłopot, ale kłopot nie mniejszy niż poprzedni.

Przysłówek „niemało”

Łącznie piszemy też przysłówek: niemało (Niemało się nachodziłem, zanim znalazłem ten sklep).

Jak zapamiętać?

Zamień „niemały” na „spory”. Jeśli sens zdania się nie zmienia, piszesz łącznie – bo jeden wyraz zastąpiłeś jednym wyrazem.