Poprawna forma to nie wolno – osobno. Zapis „niewolno” jest błędny, gdy wyrażamy zakaz.
Dlaczego osobno?
W zdaniu Tu nie wolno palić wyraz „wolno” działa jak orzeczenie – znaczy „jest dozwolone”. Tego typu wyrazy, nazywane czasem orzecznikami modalnymi, zachowują się w pisowni jak czasowniki: „nie” stawiamy przed nimi osobno. Należą do tej samej grupy:
- nie wolno
- nie można
- nie trzeba
- nie warto
- nie należy – tu mamy zwykły czasownik
Przykłady użycia
- W czasie egzaminu nie wolno korzystać z telefonu.
- Dzieciom nie wolno bawić się zapałkami.
- Nie wolno ci tak do mnie mówić!
- Tego pudełka nie wolno otwierać przed świętami.
Uwaga na „wolno” w znaczeniu „powoli”
„Wolno” może też znaczyć „powoli” – wtedy jest przysłówkiem od przymiotnika wolny. W tym znaczeniu „nie” łączy się z nim jak z innymi przysłówkami odprzymiotnikowymi, ale takie użycie jest bardzo rzadkie; zamiast tego mówimy po prostu szybko. W codziennych tekstach niemal zawsze chodzi o zakaz – i wtedy piszemy osobno.
Pokrewne, ale inne: „niewola”
Rzeczownik niewola i przymiotnik niewolniczy piszemy łącznie, bo to inne części mowy. Łączy je z „wolno” tylko wspólny rdzeń: wola, wolność.
Jak zapamiętać?
Postaw obok siebie trzy zakazy: nie wolno, nie można, nie trzeba. Wszystkie trzy znaczą „zabrania się” albo „nie ma potrzeby” – i wszystkie piszemy w dwóch słowach.
