"Nie" z wyrazami

Niechcący czy nie chcący?

Poprawna forma to niechcący – łącznie, przez „ch” i „ą”. Zapisy „nie chcący”, „niechconcy” czy „niehcący” są błędne.

Co znaczy „niechcący”?

„Niechcący” to przysłówek o znaczeniu przypadkiem, bez zamiaru, mimowolnie. Historycznie wywodzi się od imiesłowu czasownika chcieć, ale dziś jest samodzielnym słowem – i zawsze, niezależnie od kontekstu, piszemy je łącznie.

Przykłady użycia

  • Przepraszam, niechcący nadepnąłem ci na stopę.
  • Niechcący usłyszała rozmowę sąsiadów.
  • Stłukłem kubek zupełnie niechcący.

Uwaga na „nie chcąc”

Łatwo pomylić „niechcący” z imiesłowem przysłówkowym nie chcąc, który ma inne znaczenie – „ponieważ ktoś czegoś nie chciał” – i piszemy go osobno:

  • Nie chcąc nikogo obudzić, wyszedł na palcach.
  • Nie chcąc się spóźnić, wziął taksówkę.

Porównaj: Obudził dziecko niechcący (przypadkiem) i Nie chcąc obudzić dziecka, mówił szeptem (bo tego nie chciał).

Dlaczego „ą” i „ch”?

W wymowie słyszymy często [chconcy], ale przed „c” samogłoskę nosową zapisujemy literą „ą” – tak jak w formie chcą. „Ch” pochodzi z czasownika chcieć, który zawsze piszemy przez „ch”.

Jak zapamiętać?

Zastąp wyraz słowem przypadkiem. Jeśli pasuje – piszesz niechcący, jednym ciągiem. Jeśli pasuje raczej „ponieważ nie chciał” – piszesz nie chcąc, osobno.