Poprawna forma to niechcący – łącznie, przez „ch” i „ą”. Zapisy „nie chcący”, „niechconcy” czy „niehcący” są błędne.
Co znaczy „niechcący”?
„Niechcący” to przysłówek o znaczeniu przypadkiem, bez zamiaru, mimowolnie. Historycznie wywodzi się od imiesłowu czasownika chcieć, ale dziś jest samodzielnym słowem – i zawsze, niezależnie od kontekstu, piszemy je łącznie.
Przykłady użycia
- Przepraszam, niechcący nadepnąłem ci na stopę.
- Niechcący usłyszała rozmowę sąsiadów.
- Stłukłem kubek zupełnie niechcący.
Uwaga na „nie chcąc”
Łatwo pomylić „niechcący” z imiesłowem przysłówkowym nie chcąc, który ma inne znaczenie – „ponieważ ktoś czegoś nie chciał” – i piszemy go osobno:
- Nie chcąc nikogo obudzić, wyszedł na palcach.
- Nie chcąc się spóźnić, wziął taksówkę.
Porównaj: Obudził dziecko niechcący (przypadkiem) i Nie chcąc obudzić dziecka, mówił szeptem (bo tego nie chciał).
Dlaczego „ą” i „ch”?
W wymowie słyszymy często [chconcy], ale przed „c” samogłoskę nosową zapisujemy literą „ą” – tak jak w formie chcą. „Ch” pochodzi z czasownika chcieć, który zawsze piszemy przez „ch”.
Jak zapamiętać?
Zastąp wyraz słowem przypadkiem. Jeśli pasuje – piszesz niechcący, jednym ciągiem. Jeśli pasuje raczej „ponieważ nie chciał” – piszesz nie chcąc, osobno.
