Poprawna forma to przecież – z „ż” na końcu. Zapis „przecierz” jest błędny, choć na końcu wyrazu obie wersje brzmią jak [sz].
Dlaczego „ż”?
„Przecież” to partykuła, w której końcowe „-ż” jest dawną cząstką wzmacniającą -że / -ż. Ta sama cząstka występuje w wielu wyrazach i zawsze piszemy ją przez „ż”:
- cóż, któż, czyż
- jakże, tenże, tamże
- chodźże, weźże (potocznie)
- przecież
Skoro to ten sam element, pisownia jest wszędzie jednakowa. Nie ma natomiast żadnego powodu, by pisać „rz” – w wyrazie nie ma wymiany na „r”.
Skąd błąd „przecierz”?
Zapis „przecierz” powstaje prawdopodobnie pod wpływem wyrazów kończących się na „-erz”: talerz, rycerz, żołnierz. Tam jednak „rz” wymienia się na „r” (rycerski, żołnierski) – w „przecież” takiej wymiany nie ma.
Przykłady użycia
- Przecież mówiłem, żebyś wziął parasol!
- To przecież oczywiste.
- Nie wiedziałem, że przyjdziesz – przecież miałeś być w Gdańsku.
Przecinek przy „przecież”
„Przecież” nie wymaga przecinków – to partykuła wzmacniająca, zwykła część zdania: Przecież wiesz. Przecinek pojawia się tylko wtedy, gdy wymaga go budowa zdania złożonego.
Jak zapamiętać?
Pomyśl o parze przecież – cóż. Obie partykuły wyrażają emocje i obie kończą się tym samym „ż” z kropką.
