Poprawna forma to grabarz – przez „rz”. Zapisy „grabaż” i „grabasz” są błędne.
Dlaczego „rz”?
„Grabarz” to nazwa zawodu – osoby, która kopie groby i dba o cmentarz. Rzeczowniki nazywające wykonawców czynności i zawodów, zakończone na -arz, piszemy przez „rz”. To jedna z najpewniejszych reguł pisowni „rz”:
- piekarz, lekarz, pisarz
- malarz, kucharz, bramkarz
- stolarz, murarz, grabarz
Podobnie działa zakończenie -erz: żołnierz, rycerz, pasterz.
A dlaczego nie „sz”?
Na końcu wyrazu „rz” brzmi jak [sz], bo traci dźwięczność. Wystarczy jednak odmienić wyraz, żeby usłyszeć, że w środku jest głoska dźwięczna: grabarza, grabarzem. Nikt nie powie „grabasza”.
Odmiana
grabarz, grabarza, grabarzowi, grabarzem, o grabarzu; liczba mnoga grabarze, grabarzy.
Przykłady użycia
- Na małym cmentarzu pracował tylko jeden grabarz.
- Grabarze zaczęli kopać o świcie.
- W „Hamlecie” rozmowa z grabarzem to jedna z najsłynniejszych scen.
Uwaga na przenośnię
O kimś, kto doprowadził coś do upadku, mówi się czasem grabarz: grabarz reformy, grabarz klubu. Pisownia jest taka sama jak w znaczeniu dosłownym.
Jak zapamiętać?
Grabarz to zawód, tak jak piekarz i lekarz. Wszyscy fachowcy z końcówką „-arz” mają „rz”.