Rz czy ż

Nażekać czy narzekać?

Poprawna forma to narzekać – przez „rz”. Zapis „nażekać” jest błędny.

Dlaczego „rz”?

„Narzekać” składa się z przedrostka na- i rdzenia znanego z czasownika rzec („powiedzieć”). Ten sam rdzeń – zawsze z „rz” – znajdziesz w całej grupie wyrazów:

  • rzec, rzekł, odrzec
  • zarzekać się, wyrzekać się, wyrzeczenie
  • rzekomo, rzekomy
  • narzekać, narzekanie, narzekania

Narzekać to dosłownie „mówić na coś” – wypowiadać słowa niezadowolenia. Skoro „rzec” to mówić, łatwo zapamiętać, że „narzekać” ma to samo „rz”.

Odmiana

narzekam, narzekasz, narzeka, narzekamy, narzekają; czas przeszły narzekałem, narzekała; forma dokonana – rzadko używana – ponarzekać.

Przykłady użycia

  • Ciągle narzeka na pogodę.
  • Klienci narzekali na długi czas oczekiwania.
  • Nie mogę narzekać – wszystko idzie zgodnie z planem.

Uwaga na „na co?”

Mówimy narzekać na coś albo na kogoś: narzekać na ból głowy, narzekać na sąsiadów. Konstrukcja „narzekać o coś” jest błędna.

Wyrazy bliskoznaczne

skarżyć się, utyskiwać, marudzić, biadolić. Zwróć uwagę, że skarżyć piszemy przez „ż” – to inna rodzina wyrazów (skarga, gdzie „ż” wymienia się na „g”).

Jak zapamiętać?

Kto narzeka, ten dużo rzecze. Jedno „rz” w obu wyrazach.