Rz czy ż

Rzygać czy żygać?

Poprawna forma to rzygać – przez „rz”. Zapis „żygać” jest błędem ortograficznym.

Styl: słowo wulgarne

Zanim przejdziemy do pisowni – ważna uwaga. „Rzygać” to wyraz wulgarny, ordynarny. W starannej polszczyźnie mówimy wymiotować, a łagodniej: zwracać, mieć torsje. Słowa „rzygać” używa się w bardzo swobodnej rozmowie, w cytatach czy w literaturze, gdy autor chce oddać dosadny język bohatera.

Dlaczego „rz”?

W tym wyrazie nie ma wymiany, która rozstrzygałaby o pisowni – ani na „r”, ani na „g”, „z” czy „h”. Zapis „rz” trzeba więc zapamiętać, podobnie jak w słowach rzeka, rzecz czy rzadki. „Rz” zostaje we wszystkich formach i wyrazach pokrewnych:

  • rzygać, rzygam, rzygał
  • rzygnąć – jednorazowo
  • porzygać się, zarzygać

Przykłady użycia

Ze względu na charakter słowa przykłady pokazują raczej jego przenośne użycia, typowe dla mowy potocznej:

  • Na widok tej reklamy chce mi się rzygać – mówi zirytowany bohater powieści.
  • Rzygam już tymi sporami polityków – napisał ktoś w komentarzu.

Zamienniki w stylu neutralnym

  • wymiotować – termin medyczny i neutralny
  • mieć mdłości – gdy dopiero zbiera się na wymioty
  • mieć czegoś dość, czuć do czegoś wstręt – zamiast przenośnego „rzygać czymś”

Jak zapamiętać?

„Rzygać” zaczyna się tak samo jak rzeka – a obraz płynącej rzeki łatwo połączyć z tym, co opisuje ten dosadny czasownik.