Zapożyczenia z angielskiego zapisujemy albo w postaci oryginalnej (weekend, hobby, lunch), albo w postaci spolszczonej (komputer, menedżer, dżinsy) – decyduje zwyczaj utrwalony w słownikach. W obu przypadkach wyraz odmieniamy według polskich zasad.
Wyrazy spolszczone
Część zapożyczeń przyjęła się tak dawno, że dostosowaliśmy ich zapis do polskiej wymowy:
- computer → komputer
- manager → menedżer (dopuszczalny też zapis manager)
- jeans → dżinsy
- match → mecz
- leader → lider
- business → biznes
Jeśli słownik podaje formę spolszczoną, używaj jej – oryginalny zapis w polskim tekście (np. „business”) wygląda wtedy jak wtręt obcojęzyczny.
Wyrazy w pisowni oryginalnej
Inne zapożyczenia zachowały angielską pisownię, choć czytamy je po polsku:
- weekend – weekendu, w weekend
- lunch – lunchu, na lunch
- hobby – nieodmienne
- design, show, fitness
Tu nie ma logicznej reguły – o formie przesądził zwyczaj. W razie wątpliwości sprawdź w słowniku ortograficznym.
Odmiana zapożyczeń
Zasada ogólna: zapożyczenia odmieniamy, jeśli ich zakończenie pasuje do polskiego wzoru odmiany.
- Kończą się na spółgłoskę wymawianą – dodajemy końcówkę bez apostrofu: weekend – weekendu, laptop – laptopa, smartfon – smartfona.
- Kończą się na literę niewymawianą – stawiamy apostrof: Shakespeare – Shakespeare’a, Joyce – Joyce’a. Dotyczy to głównie nazw własnych.
- Kończą się na „-y” wymawiane jak [i] – w nazwach własnych apostrof przed końcówką: Harry – Harry’ego. Rzeczowniki pospolite typu hobby, party zwykle pozostają nieodmienne.
Skrótowce i łącznik
Przy skrótowcach zapisywanych wielkimi literami końcówki dołączamy łącznikiem, nie apostrofem: SMS – SMS-a, PIN – PIN-u, USB – nieodmienne. Zapis „SMS’a” jest błędny.
E-mail, mejl czy mail?
To dobry przykład wyrazu w trakcie spolszczania. Słowniki notują formy e-mail i mejl; obie są poprawne. Zapis „email” bez łącznika jest niezalecany. Niezależnie od wyboru trzymaj się jednej formy w całym tekście.
Kiedy wybrać polski odpowiednik?
Zanim użyjesz zapożyczenia, sprawdź, czy nie ma dobrego polskiego słowa. Deadline to termin, feedback – informacja zwrotna, skill – umiejętność. W tekstach specjalistycznych zapożyczenia bywają niezbędne, ale w tekście dla szerokiego odbiorcy zwykle lepiej wypada wyraz rodzimy.
Najczęstsze błędy
- apostrof przy wyrazach kończących się wymawianą spółgłoską: weekend’u – poprawnie weekendu;
- apostrof przy skrótowcach: SMS’y – poprawnie SMS-y;
- mieszanie zapisu oryginalnego ze spolszczonym w jednym tekście: raz menedżer, raz manager;
- nieodmienianie wyrazów, które się odmienia: spotkałem się z nowym designer – poprawnie z nowym designerem.
Jak sprawdzić pisownię zapożyczenia?
Najpewniejszym źródłem jest aktualny słownik ortograficzny. Zwróć w nim uwagę na trzy rzeczy: czy wyraz ma formę spolszczoną, jak brzmi dopełniacz (np. weekendu, lunchu) i czy wyraz jest odmienny. Jeśli słownik nie notuje danego słowa, to sygnał, że jest ono jeszcze nowe – wtedy lepiej zapisać je w oryginale i, jeśli to możliwe, dodać polskie objaśnienie.