Ą, ę i nosówki

Ciele czy cielę?

Poprawna forma to cielę – z „ę” na końcu. Zapis „ciele” jest błędem, choć w swobodnej wymowie końcowe „ę” często brzmi jak zwykłe „e”.

Dlaczego „ę”?

„Cielę” należy do grupy rzeczowników nijakich nazywających młode zwierzęta. Wszystkie kończą się w mianowniku liczby pojedynczej na -ę, a w odmianie mają rozszerzony temat z „-ęci-” lub „-ęt-”:

  • cielę – cielęcia – cielęta
  • źrebię – źrebięcia – źrebięta
  • prosię – prosięcia – prosięta
  • kurczę – kurczęcia – kurczęta

Skoro w innych formach wyraźnie słychać nosówkę, zapisujemy ją również na końcu mianownika.

Pełna odmiana

Liczba pojedyncza: cielę, cielęcia, cielęciu, cielę, cielęciem, o cielęciu. Liczba mnoga: cielęta, cieląt, cielętom, cielęta, cielętami, o cielętach. Zwróć uwagę na dopełniacz liczby mnogiej – cieląt, z „ą”.

Przykłady użycia

  • W oborze urodziło się zdrowe cielę.
  • Dzieci karmiły cielęta z butelki.
  • Patrzył na nas jak cielę na malowane wrota.

Wyrazy pokrewne

Od „cielęcia” pochodzą cielęcina (mięso), cielęcy (kotlet cielęcy) i potoczne cielak. Zdrobnienie to cielątko, a czasownik cielić się oznacza wydawanie na świat cielęcia.

Frazeologizm „jak cielę na malowane wrota”

Mówimy tak o kimś, kto patrzy tępo, bezmyślnie albo z niezrozumieniem. W tym zwrocie też piszemy cielę z „ę”.

Jak zapamiętać?

Pomyśl o liczbie mnogiej: cielęta. Skoro jest tam „ę”, zostaje ono także w pojedynczym cielę – jak w książę – książęta.