Razem czy osobno

Nieprzesadzaj czy nie przesadzaj?

Poprawna forma to nie przesadzaj – osobno. Zapis „nieprzesadzaj” jest błędny, a „nie pszesadzaj” dokłada jeszcze błąd ortograficzny.

Dlaczego osobno?

„Przesadzaj” to tryb rozkazujący czasownika przesadzać. Partykułę „nie” z czasownikami piszemy rozdzielnie we wszystkich formach: nie przesadzaj, nie przesadzajcie, nie przesadzam, nie przesadziłem. Rozkaźnik nie jest tu wyjątkiem – tak samo piszemy nie martw się, nie krzycz, nie spóźnij się.

Dlaczego „prze-”, a nie „psze-”?

„Prze-” to przedrostek, który zawsze piszemy przez „rz”: przejść, przeczytać, przesadzić. Po „p” w polskich wyrazach „rz” pojawia się bardzo często (przez, przy, sprzęt), a zapis „psz” w przedrostku „prze-” nie występuje.

Kiedy łącznie?

Łącznie piszemy wyrazy od tego samego rdzenia, które nie są czasownikami:

  • nieprzesadny – przymiotnik (nieprzesadny makijaż)
  • nieprzesadnie – przysłówek (nieprzesadnie drogi)

Dwa znaczenia czasownika

„Przesadzać” znaczy „przesadnie coś robić, wyolbrzymiać”, ale też „sadzić roślinę w nowym miejscu”. Pisownia z „nie” jest w obu przypadkach taka sama.

Przykłady użycia

  • Nie przesadzaj, to tylko drobne zadrapanie.
  • Nie przesadzaj storczyka w czasie kwitnienia.
  • Proszę, nie przesadzajcie z ilością prezentów.

Jak zapamiętać?

Zapytaj: co robisz? – przesadzam. To czynność, a więc czasownik – „nie” zostaje z boku, jak w nie wiem i nie mogę.