Poprawna forma to proszę – z „ę” na końcu. Zapis „prosze” jest błędny, choć w potocznej wymowie końcowe „ę” często brzmi jak zwykłe „e”.
Dlaczego „ę”?
„Proszę” to forma 1. osoby liczby pojedynczej czasownika prosić. Większość polskich czasowników ma w tej formie końcówkę „-ę”:
- prosić – proszę
- nosić – noszę
- pisać – piszę
- móc – mogę
Końcówka jest ta sama bez względu na to, czy „proszę” wyraża prośbę, czy grzeczną odpowiedź na podziękowanie.
„Proszę” jako zwrot grzecznościowy
W wielu sytuacjach „proszę” działa jak osobny wyraz: Proszę bardzo!, Proszę, oto twoja herbata, Słucham? Proszę?. Pisownia się nie zmienia – zawsze z „ę”.
Przykłady użycia
- Proszę o chwilę ciszy.
- Proszę bardzo, drzwi są otwarte.
- – Dziękuję! – Proszę.
Uwaga na przecinek
Gdy „proszę” jest samodzielnym wtrąceniem, oddzielamy je przecinkiem: Proszę, usiądź. Gdy łączy się z bezokolicznikiem lub dopełnieniem, przecinka nie ma: Proszę usiąść, Proszę o rachunek.
Tę samą końcówkę mają formy z przedrostkami: poproszę, zaproszę, przeproszę.
Jak zapamiętać?
Ogonek przy „ę” to jak ukłon – a „proszę” to słowo grzecznościowe, więc bez ukłonu się nie obejdzie.
