Ą, ę i nosówki

Proszę czy prosze?

Poprawna forma to proszę – z „ę” na końcu. Zapis „prosze” jest błędny, choć w potocznej wymowie końcowe „ę” często brzmi jak zwykłe „e”.

Dlaczego „ę”?

„Proszę” to forma 1. osoby liczby pojedynczej czasownika prosić. Większość polskich czasowników ma w tej formie końcówkę „-ę”:

  • prosić – proszę
  • nosić – noszę
  • pisać – piszę
  • móc – mogę

Końcówka jest ta sama bez względu na to, czy „proszę” wyraża prośbę, czy grzeczną odpowiedź na podziękowanie.

„Proszę” jako zwrot grzecznościowy

W wielu sytuacjach „proszę” działa jak osobny wyraz: Proszę bardzo!, Proszę, oto twoja herbata, Słucham? Proszę?. Pisownia się nie zmienia – zawsze z „ę”.

Przykłady użycia

  • Proszę o chwilę ciszy.
  • Proszę bardzo, drzwi są otwarte.
  • – Dziękuję! – Proszę.

Uwaga na przecinek

Gdy „proszę” jest samodzielnym wtrąceniem, oddzielamy je przecinkiem: Proszę, usiądź. Gdy łączy się z bezokolicznikiem lub dopełnieniem, przecinka nie ma: Proszę usiąść, Proszę o rachunek.

Tę samą końcówkę mają formy z przedrostkami: poproszę, zaproszę, przeproszę.

Jak zapamiętać?

Ogonek przy „ę” to jak ukłon – a „proszę” to słowo grzecznościowe, więc bez ukłonu się nie obejdzie.