Razem czy osobno

Sprzed czy z przed?

Poprawna forma to sprzed – łącznie i przez „s”. Zapisy „z przed” i „zprzed” są błędne.

Przyimek złożony – łącznie

„Sprzed” powstał z połączenia dwóch przyimków: z i przed. Takie przyimki złożone traktujemy jak jeden wyraz i zawsze piszemy łącznie:

  • sprzed – zdjęcie sprzed lat
  • spod – wyjąć spod łóżka
  • spoza – goście spoza miasta
  • sponad – spojrzeć sponad okularów
  • znad, zza, spośród

Dlaczego „s”, a nie „z”?

W przyimkach złożonych zapisujemy pierwszy element zgodnie z wymową: przed bezdźwięcznym „p” słyszymy [s] i tak też piszemy – sprzed, spod, spoza. Przed dźwięcznymi spółgłoskami i samogłoskami zostaje „z”: znad, zza. To inaczej niż w przyimku samodzielnym z, który zawsze piszemy przez „z” (z przodu, z powrotem).

Przykłady użycia

  • Znalazłam list sprzed pięćdziesięciu lat.
  • Samochód odjechał sprzed domu bez świateł.
  • To moda sprzed dekady – dziś nikt już tak nie nosi.

Uwaga na „z przodu”

Nie myl „sprzed” z wyrażeniem z przodu, które piszemy osobno: usiądź z przodu. Tu „przodu” to rzeczownik (przód), a nie przyimek, więc zasada o przyimkach złożonych nie ma zastosowania.

Jak zapamiętać?

Pomyśl o spod – nikt nie pisze „z pod”. „Sprzed” to jego rodzeństwo: ta sama budowa, ta sama pisownia.