Poprawna forma to sprzed – łącznie i przez „s”. Zapisy „z przed” i „zprzed” są błędne.
Przyimek złożony – łącznie
„Sprzed” powstał z połączenia dwóch przyimków: z i przed. Takie przyimki złożone traktujemy jak jeden wyraz i zawsze piszemy łącznie:
- sprzed – zdjęcie sprzed lat
- spod – wyjąć spod łóżka
- spoza – goście spoza miasta
- sponad – spojrzeć sponad okularów
- znad, zza, spośród
Dlaczego „s”, a nie „z”?
W przyimkach złożonych zapisujemy pierwszy element zgodnie z wymową: przed bezdźwięcznym „p” słyszymy [s] i tak też piszemy – sprzed, spod, spoza. Przed dźwięcznymi spółgłoskami i samogłoskami zostaje „z”: znad, zza. To inaczej niż w przyimku samodzielnym z, który zawsze piszemy przez „z” (z przodu, z powrotem).
Przykłady użycia
- Znalazłam list sprzed pięćdziesięciu lat.
- Samochód odjechał sprzed domu bez świateł.
- To moda sprzed dekady – dziś nikt już tak nie nosi.
Uwaga na „z przodu”
Nie myl „sprzed” z wyrażeniem z przodu, które piszemy osobno: usiądź z przodu. Tu „przodu” to rzeczownik (przód), a nie przyimek, więc zasada o przyimkach złożonych nie ma zastosowania.
Jak zapamiętać?
Pomyśl o spod – nikt nie pisze „z pod”. „Sprzed” to jego rodzeństwo: ta sama budowa, ta sama pisownia.
