Ch czy h

Chemia czy hemia?

Poprawna forma to chemia – przez „ch” i z „-ia” na końcu. Zapis „hemia” jest błędny, a „chemja” to pisownia sprzed reformy ortografii z lat trzydziestych XX wieku, dziś niepoprawna.

Dlaczego „ch”?

„Chemia” należy do licznej grupy wyrazów, które w pisowni zachowują „ch” – podobnie jak chór, chaos, charakter czy chirurg. Żadna wymiana tego nie tłumaczy, pisownię trzeba zapamiętać. Pomaga to, że cała rodzina wyrazów konsekwentnie ma „ch”.

Dlaczego „-ia”, a nie „-ja”?

W wyrazach obcego pochodzenia po spółgłoskach innych niż „c”, „s”, „z” piszemy „-ia”: chemia, historia, Anglia, geografia. Stąd także dopełniacz z dwoma „i”: chemii.

Odmiana i wyrazy pokrewne

  • chemia, chemii, chemię, chemią, o chemii
  • chemik, chemiczka
  • chemiczny, chemicznie
  • biochemia, petrochemia

Przykłady użycia

  • Jutro mamy sprawdzian z chemii.
  • Między nimi od razu pojawiła się chemia.
  • Środki chemiczne trzymaj poza zasięgiem dzieci.
  • W sklepie kupiłam trochę chemii do sprzątania.

Uwaga na potoczne znaczenia

Potocznie chemia to także środki czystości (chemia gospodarcza) oraz wzajemne przyciąganie dwojga ludzi. W obu znaczeniach pisownia jest taka sama.

Jak zapamiętać?

Chemik pracuje z chemikaliami – dwa razy „ch” w jednym zdaniu. A dopełniacz „chemii” ma dwa „i”, tak jak historii.