Ó czy u

Urósł czy urusł?

Poprawna forma to urósł – przez „ó” i z „ł” na końcu. Zapisy „urusł”, „urós” i „urus” są błędne.

Dlaczego „ó”?

„Urósł” to forma czasu przeszłego od urosnąć. W pozostałych formach tego czasownika słyszymy „o”:

  • urósł – urosła, urosło, urośli
  • urósł – urośnie, urosnąć
  • rósł – rosnąć, rosła

Skoro w innych formach jest „o”, w formie męskiej piszemy „ó”. To samo dotyczy innych czasowników z tym rdzeniem: wyrósł, dorósł, przerósł, zarósł.

Dlaczego „ł” na końcu?

Forma męska czasu przeszłego zawsze kończy się na „-ł”: niósł, wiózł, szedł, urósł. Po spółgłosce końcowe „ł” w wymowie prawie znika, stąd pomyłki „urós” i „urus”. W piśmie musi jednak zostać – bez niego forma jest niepełna.

Przykłady użycia

  • Przez wakacje syn urósł o pięć centymetrów.
  • Na grządce urósł ogromny dyniowy okaz.
  • Dług urósł do kwoty, której nie był w stanie spłacić.

Uwaga na „dorosły”

Przymiotnik dorosły i rzeczownik dorosłość piszemy przez „o” – tu słychać je wyraźnie. Natomiast forma czasownika dorósł ma już „ó”. Porównaj: syn dorósł, ale dorosły syn.

Jak zapamiętać?

Dziewczynka urosła, chłopiec urósł. Wystarczy zmienić rodzaj, by usłyszeć „o” – a gdzie jest „o”, tam w drugiej formie stoi „ó”.