Obie formy istnieją, ale oznaczają co innego. Brud (przez „u”) to nieczystość, zabrudzenie. Bród (przez „ó”) to płytkie miejsce w rzece, przez które można przejść pieszo, a także część wyrażenia w bród – „pod dostatkiem”.
„Brud” – przez „u”
W tym wyrazie nie ma wymiany na „o”: brudu, brudny, brudzić, ubrudzić. Skoro w żadnej formie nie pojawia się „o”, piszemy zwykłe „u”.
- Pod paznokciami zebrał się brud.
- Te spodnie trzeba wyprać – są pełne brudu.
„Bród” – przez „ó”
Tu „ó” wymienia się na „o” w odmianie i w wyrazach pokrewnych: brodu, brodem, brodzić, brodzik. To klasyczne „ó” wymienne.
- Przeprawili się przez rzekę w bród.
- Kawałek dalej jest płytki bród.
- Jedzenia było na przyjęciu w bród.
Wyrażenie „w bród”
Zwrot w bród ma dwa znaczenia: dosłowne („brodząc przez wodę”) i przenośne („bardzo dużo, w obfitości”). W obu piszemy go osobno i przez „ó”. Zapis „w brud” to częsta pomyłka, która zmienia sens całego wyrażenia.
Jak odróżnić?
Spróbuj odmienić wyraz. Jeśli pasuje brodu albo słowo brodzić, piszesz bród. Jeśli pasuje brudny albo brudzić, piszesz brud.
Jak zapamiętać?
W rzece się brodzi – z „o”, więc bród ma „ó”. Plamy się brudzi – z „u”, więc brud ma „u”.
