Przedszkole publiczne jest finansowane bezpośrednio z budżetu gminy, natomiast niepubliczne otrzymuje dotację na każdego ucznia. Standardowa dotacja dla przedszkola niepublicznego wynosi 75% podstawowej kwoty dotacji, a w określonych warunkach może sięgać 100%. Model finansowania wpływa także na opłaty ponoszone przez rodziców, choć sama dotacja nie jest wypłacana rodzicowi.
Przedszkole publiczne i niepubliczne – dwa modele finansowania
Gmina prowadzi przedszkole publiczne i pokrywa jego wydatki bieżące w ramach własnego budżetu. Środki trafiają więc bezpośrednio do placówki jako element finansowania zadania publicznego. Rodzic ponosi opłaty ustalone przez radę gminy, w szczególności za wyżywienie oraz pobyt wykraczający poza bezpłatny wymiar wychowania przedszkolnego.
Przedszkole niepubliczne prowadzi inny podmiot, na przykład osoba fizyczna, spółka, fundacja lub stowarzyszenie. Jego budżet może pochodzić z czesnego, opłat za wyżywienie, środków własnych organu prowadzącego oraz dotacji z budżetu gminy naliczanej na ucznia. Dotacja ma charakter celowy i podlega rozliczeniu na zasadach określonych w ustawie.
| Cecha | Przedszkole publiczne | Przedszkole niepubliczne |
|---|---|---|
| Źródło finansowania | Bezpośrednie finansowanie z budżetu gminy, uzupełniane opłatami i innymi środkami publicznymi. | Dotacja z budżetu gminy na ucznia, czesne, opłaty za wyżywienie i środki organu prowadzącego. |
| Sposób naliczania opłat | Opłaty ustala rada gminy, z uwzględnieniem ustawowego bezpłatnego wymiaru wychowania przedszkolnego. | Wysokość opłat określa organ prowadzący, z zastrzeżeniem limitów obowiązujących przy dotacji konkursowej. |
| Podstawa prawna | Przede wszystkim ustawa – Prawo oświatowe oraz przepisy dotyczące finansowania zadań gminy. | Ustawa o finansowaniu zadań oświatowych, w szczególności przepisy o dotacjach dla przedszkoli niepublicznych. |
| Przepływ środków | Gmina finansuje placówkę jako jednostkę realizującą zadanie publiczne. | Gmina przekazuje dotację organowi prowadzącemu, który wykorzystuje ją na cele związane z działalnością przedszkola. |
Jak oblicza się dotację dla przedszkola niepublicznego?
Podstawą wyliczenia jest podstawowa kwota dotacji. To wskaźnik oparty na planowanych wydatkach bieżących gminy na prowadzenie przedszkoli publicznych, przeliczonych na statystyczną liczbę uczniów. Nie jest to więc dowolnie ustalana kwota ani proste zestawienie kosztów ponoszonych przez placówkę niepubliczną.
Zgodnie z ustawą o finansowaniu zadań oświatowych niepubliczne przedszkole otrzymuje co do zasady 75% podstawowej kwoty dotacji na każdego ucznia. W przypadku ucznia z niepełnosprawnością dotacja nie może być niższa niż kwota przewidziana na takiego ucznia w części oświatowej subwencji ogólnej dla gminy.
Podstawowa kwota dotacji uwzględnia wydatki bieżące gminy związane z prowadzeniem przedszkoli publicznych. Przy jej ustalaniu stosuje się jednak ustawowe wyłączenia i pomniejszenia. W praktyce bierze się pod uwagę między innymi:
- Wydatki bieżące zaplanowane na prowadzenie gminnych przedszkoli, z wyłączeniem placówek i wydatków wskazanych w ustawie.
- Opłaty za korzystanie z wychowania przedszkolnego zaplanowane w budżecie gminy i stanowiące jej dochód.
- Opłaty za wyżywienie zaplanowane w budżecie gminy i stanowiące jej dochód.
- Środki związane z uczniami z niepełnosprawnościami, wczesnym wspomaganiem rozwoju oraz zajęciami rewalidacyjno-wychowawczymi, uwzględniane zgodnie z ustawowym sposobem wyliczenia.
- Wydatki finansowane ze środków Unii Europejskiej oraz wydatki na programy rządowe, jeżeli przepisy nakazują ich pomniejszenie przy ustalaniu podstawy.
Do wydatków bieżących mogą należeć także koszty związane z obsługą administracyjną, doskonaleniem nauczycieli, stołówką czy organizacją specjalnej nauki i metod pracy, o ile mieszczą się w zakresie wydatków uwzględnianych przez przepisy. Szczegółowe wyliczenie zależy od danych budżetowych gminy oraz aktualnego brzmienia ustawy.
Kiedy przedszkole może otrzymać 100% podstawowej kwoty dotacji?
Dotacja w wysokości 100% podstawowej kwoty dotacji nie jest standardem dla każdego przedszkola niepublicznego. Może ją otrzymać placówka wyłoniona w otwartym konkursie ofert, organizowanym przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta. Konkurs ma szczególne znaczenie wtedy, gdy gmina nie zapewnia wszystkim dzieciom miejsc, do których zapewnienia jest zobowiązana.
Przystępując do konkursu, organ prowadzący musi zobowiązać się do prowadzenia placówki na zasadach zbliżonych do przedszkola publicznego. Warunki obejmują w szczególności:
- zapewnienie warunków określonych w ustawie – Prawo oświatowe, w tym odpowiedniego czasu bezpłatnego nauczania, wychowania i opieki;
- pobieranie opłat za korzystanie z wychowania przedszkolnego nie wyższych niż ustalone przez radę gminy;
- prowadzenie dokumentacji przebiegu nauczania, wychowania i opieki wymaganej w publicznych przedszkolach;
- przestrzeganie limitów liczebności oddziałów oraz zasad organizacji pracy publicznych przedszkoli;
- zapewnienie pomocy psychologiczno-pedagogicznej na zasadach określonych w przepisach;
- stosowanie zasad przyjmowania dzieci obowiązujących w publicznych przedszkolach.
Niepubliczne przedszkole wyłonione w konkursie nie staje się przez to placówką publiczną. Otrzymuje jednak wyższą dotację w zamian za przyjęcie dodatkowych obowiązków organizacyjnych i finansowych.
Jak organ prowadzący ubiega się o dotację?
Podstawowe obowiązki wynikają z art. 33 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych. Organ prowadzący musi przekazać gminie dane o planowanej liczbie uczniów oraz zadbać o przekazanie wymaganych informacji do Systemu Informacji Oświatowej. Procedura obejmuje następujące kroki:
- Ustalenie statusu placówki – organ prowadzący sprawdza, czy przedszkole spełnia warunki ustawowe i podlega wpisowi do właściwej ewidencji.
- Zgłoszenie planowanej liczby uczniów – informację przekazuje się organowi dotującemu nie później niż do 30 września roku bazowego, zgodnie z wymaganiami ustawy i uchwały obowiązującej w gminie.
- Przekazanie danych do SIO – należy przekazać dane według stanu na 30 września roku bazowego.
- Złożenie dokumentów rozliczeniowych – w trakcie otrzymywania dotacji organ prowadzący wykazuje liczbę uczniów i sposób wykorzystania środków w zakresie wymaganym przez przepisy oraz uchwałę organu stanowiącego gminy.
- Udział w konkursie ofert – jeśli placówka ubiega się o dotację 100%, musi przystąpić do otwartego konkursu i wykazać spełnienie warunków określonych w ogłoszeniu oraz przepisach prawa.
Jeżeli na terenie gminy nie ma publicznego przedszkola spełniającego ustawowe kryteria, podstawę wyliczenia może stanowić kwota ustalona dla najbliższej gminy prowadzącej takie przedszkole. W przypadku zmiany przepisów albo danych budżetowych gminy sposób wyliczenia powinien być każdorazowo sprawdzony według aktualnego stanu prawnego.
Rozliczenia międzygminne a obowiązki rodzica
Rodzic może wybrać przedszkole publiczne w sąsiedniej gminie, jeżeli placówka ma wolne miejsca i przyjmuje dzieci spoza swojej gminy. Gmina ma obowiązek w pierwszej kolejności zapewnić miejsca własnym mieszkańcom, ale po zaspokojeniu tego zadania przyjęcie dziecka z innej gminy jest możliwe na zasadach określonych w Prawie oświatowym.
Gminy rozliczają koszty wychowania przedszkolnego między sobą. Podstawę stanowią przepisy ustawy o finansowaniu zadań oświatowych, w szczególności regulacje dotyczące zwrotu kosztów związanych z uczęszczaniem dziecka do placówki poza gminą zamieszkania.
Rodzic nie musi uzyskiwać od wójta swojej gminy oświadczenia o zobowiązaniu do zapłaty ani przedstawiać takiego dokumentu dyrektorowi przedszkola jako warunku przyjęcia dziecka. Rozliczenie ma charakter urzędowy i odbywa się między gminami. Żądanie od rodzica dokumentu, który ma dopiero zobowiązać gminę do pokrycia kosztów, nie wynika z opisanej procedury ustawowej.
Finansowanie przedszkola publicznego i niepublicznego opiera się więc na odmiennym przepływie pieniędzy. Gmina prowadzi placówkę publiczną i finansuje ją bezpośrednio, natomiast przedszkole niepubliczne otrzymuje dotację na ucznia. Najważniejsza różnica dotyczy poziomu finansowania, ponieważ standard wynosi 75% podstawowej kwoty dotacji, a 100% jest związane z konkursem ofert i przyjęciem warunków zbliżonych do obowiązujących w placówkach publicznych.
Artykuł ma charakter informacyjny. Przy ustalaniu wysokości dotacji, terminów i obowiązków dokumentacyjnych należy sprawdzić aktualne brzmienie ustawy o finansowaniu zadań oświatowych, Prawa oświatowego oraz uchwał właściwej gminy.
