Za utrzymanie przedszkola publicznego odpowiada gmina, która jest jego organem prowadzącym. Finansowanie opiera się przede wszystkim na dochodach własnych gminy oraz środkach przekazywanych z budżetu państwa. Rodzice ponoszą tylko określone opłaty, między innymi za wyżywienie i pobyt dziecka poza bezpłatnym czasem ustalonym przez radę gminy.
Gmina jako organ prowadzący przedszkole
Prowadzenie publicznych przedszkoli należy do zadań własnych gminy. Oznacza to, że gmina odpowiada za organizację wychowania przedszkolnego, zapewnienie dzieciom miejsc oraz finansowanie bieżącego funkcjonowania placówki. W praktyce jej zadania wykonuje wójt, burmistrz albo prezydent miasta, działając w imieniu jednostki samorządu terytorialnego.
Przedszkole prowadzone przez gminę działa jako jednostka budżetowa. Jego wydatki są pokrywane z budżetu gminy, a dochody, na przykład z opłat rodziców, są ujmowane w budżecie zgodnie z zasadami określonymi w przepisach. Gmina finansuje między innymi wynagrodzenia pracowników, utrzymanie budynku, zakup materiałów, energię, wyposażenie oraz organizację wyżywienia.
Z jakich środków finansowane są przedszkola publiczne?
Podstawą finansowania jest budżet gminy. Samorząd korzysta z własnych dochodów, a także ze środków otrzymywanych z budżetu państwa. W tym miejscu trzeba rozróżnić subwencję oświatową od dotacji oświatowej. Subwencja jest dochodem jednostki samorządu terytorialnego i służy jako wsparcie finansowania zadań oświatowych. Dotacja jest natomiast środkami przekazywanymi na określony cel i według zasad wskazanych w ustawie.
| Źródło finansowania | Podmiot przekazujący | Przeznaczenie |
|---|---|---|
| Subwencja oświatowa | Budżet państwa przekazujący środki gminie | Wsparcie realizacji zadań oświatowych, według zasad podziału określonych w przepisach |
| Dochody własne gminy | Gmina | Pokrywanie kosztów funkcjonowania przedszkoli i innych zadań samorządu |
| Opłaty rodziców | Rodzice lub opiekunowie | Wyżywienie oraz pobyt dziecka poza bezpłatnym czasem wychowania przedszkolnego |
Subwencja oświatowa nie oznacza, że budżet państwa pokrywa wszystkie koszty prowadzenia przedszkoli. Zakres środków zależy od zasad podziału subwencji i rodzaju realizowanych zadań. Wydatki związane z wychowaniem przedszkolnym dzieci, które nie są objęte określonymi składnikami finansowania oświatowego, są pokrywane z dochodów własnych samorządu lub z dotacji celowych. Dlatego gmina często musi przeznaczyć na przedszkola także własne środki.
Na finansowanie przedszkola publicznego składają się w szczególności:
- Dochody własne gminy – między innymi wpływy z podatków i opłat lokalnych oraz inne dochody samorządu.
- Subwencja oświatowa – środki z budżetu państwa wspierające realizację zadań oświatowych.
- Dotacje celowe – środki przeznaczone na konkretne zadania, programy lub projekty.
- Opłaty rodziców – należności za wyżywienie oraz pobyt dziecka poza bezpłatnym wymiarem zajęć.
Czy rodzice płacą za przedszkole publiczne?
Publiczne przedszkole zapewnia bezpłatne nauczanie, wychowanie i opiekę w zakresie oraz czasie ustalonym przez radę gminy, zgodnie z ustawowymi zasadami. Rada gminy może ustalić opłatę za korzystanie z wychowania przedszkolnego w czasie wykraczającym poza ten bezpłatny wymiar.
Rodzice ponoszą także koszty wyżywienia dziecka. Opłata ta obejmuje zakup produktów spożywczych, często określany jako „wsad do kotła”. Nie jest to czesne za przedszkole. Opłaty rodziców stanowią jedynie uzupełnienie finansowania i nie zastępują obowiązku gminy jako organu prowadzącego.
Co się dzieje, gdy dziecko chodzi do przedszkola w innej gminie?
Dziecko może zostać przyjęte do publicznego przedszkola w sąsiedniej gminie, jeżeli placówka dysponuje wolnymi miejscami po zabezpieczeniu potrzeb mieszkańców własnej gminy. W takiej sytuacji koszty wychowania przedszkolnego są rozliczane między zainteresowanymi samorządami na zasadach określonych w ustawie o finansowaniu zadań oświatowych.
Najważniejsze zasady tego rozliczenia są następujące:
- Gmina, w której mieszka dziecko, może być zobowiązana do przekazania środków gminie prowadzącej przedszkole.
- Rozliczenie odbywa się między gminami, bez konieczności załatwiania płatności przez rodzica.
- Przedszkole nie powinno uzależniać przyjęcia dziecka od przedstawienia oświadczenia wójta rodzimej gminy o pokryciu kosztów, jeżeli przepisy nie nakładają takiego obowiązku na rodzica.
- Podstawę prawną rozliczeń stanowią przepisy ustawy o finansowaniu zadań oświatowych, w szczególności regulacje dotyczące zwrotu kosztów wychowania przedszkolnego.
Gmina ma obowiązek w pierwszej kolejności zapewnić miejsca dzieciom, którym musi zagwarantować możliwość korzystania z wychowania przedszkolnego. Jeżeli po wykonaniu tego zadania pozostają wolne miejsca, przedszkole może przyjmować dzieci mieszkające w innych gminach.
Gmina pozostaje głównym płatnikiem
Subwencja oświatowa i opłaty rodziców pomagają finansować wychowanie przedszkolne, ale to gmina jako organ prowadzący odpowiada za utrzymanie publicznego przedszkola. To ona planuje wydatki, zapewnia funkcjonowanie placówki i w razie potrzeby pokrywa różnicę między kosztami a środkami pochodzącymi z innych źródeł.
